Αη Νικόλας ΙV

Με καμπάνες πάλι ξύπνησα σήμερα. Φαίνεται πως πήραν απόφαση να λειτουργούν πιό συχνά το εκκλησάκι μας. Τελικά οι πιό δυνατοί ήχοι που ακούγονται στην περιοχή είναι, τα μεγάφωνα του Αγιου, η μουσική μου στην διαπασών (γιά να την ακούω όταν είμαι στον κήπο ή κολυμπάω), οι σκύλοι μου (που πολύ τους συμπαθούν όλοι ώστε να σκύβουν και να μαζεύουν πέτρες όταν τους βλέπουν) και τα κρωξίματα των γλάρων. Δεν ξέχασα την θάλασσα, αυτή ούτως ή άλλως είναι η πνοή αυτού του τόπου.


Οι θαλασσινοί πάλε είχανε γιά στοιχειωμένα κάτι βράχους, πέτρες, ξέρες και σπηλιές. Η θάλασσα άγιασε από τον Χριστό κι' από τους Δώδεκα Απόστολους, που ήτανε θαλασσινοί άνθρώποι, βλογημένα, και τα εργαλεία τους, τα δίχτυα και τα παραγάδια, τα δίχτυα όμως ήταν πιό βλογημένα, γιατί σχεδιάζουνε σταυρό, έτσι που' ναι μπλεγμένα. Το τετράγωνο πανί που βάζανε στις βάρκες της Ανατολής, το λεγόμενο τέντα ή φούσκα ή σακολεβίσο, το πρωτοηύρε ο Αη-Νικόλας, γιά να μην πνίγουνται οι ανθρώποι, γιατί είναι χαμηλό και φουσκωτό και ξεθυμαίνει ο αγέρας. Ο Αη Νικόλας ηύρε και το τιμόνι με τα βελόνια, γιατί πριν οι ανθρώποι είχανε γιά τιμόνι ένα κουπί, και γιά τούτο δεν ταξιδεύανε με τα πανιά στα όρτσα, δηλαδή καταπάνου στον αγέρα, αλλά μονάχα πρίμα και δευτερόπριμα. Τις κουρίτες πάλε, μ' άλλα λόγια τα ρηχά τα περάματα, που' ναι ίδια μονόξυλα, ίσια από κάτου δίχως καρίνα, τα ηύρε ο Χριστός, γιά να πλεύουνε στα ήμερα και στα ρηχά νερά, κι' από πάν' από τα δίχτυα, επειδή δεν πιάνουνε πολύ νερό.
Πολλές φορές μου λέγανε πως είδανε γοργόνες να λιάζουνται γιά να βουτάνε στ' ανοιχτά δίπλα στην βάρκα, και άλλα στοιχειά να φτερνίζουνται μέσα στις σπηλιές, κάτι άλλα στοιχειά πάλε καβαλικεμένα απάνου σε σκυλόψαρα, όχι όμως σε δερφίνια, γιατί μέσα στο μπουγάζι δεν είχε δερφίνια, σπάνια να' χανε κανένα τα νερά του και να' μπαινε μέσα. Μου λέγανε και γιά κάποιο στοιχειό με γένεια μαύρα, ήμερο, π' αγαπά τους ανθρώπους, ο Κουντεντές λεγόμενος, πολλές φορές καθότανε στα βράχια και δε μιλούσε. Οποιοι λάχαινε να τον δούνε, αλλάζανε δρόμο γιά να μην τον στενοχωρέσουνε. Ισως να' τανε ο αρχαίος Τρίτωνας.
Στεριανοί και θαλασσινοί, είχανε την Ανατολή γιά βλογημένη, γιατί εκεί γεννήθηκε ο Χριστός, κι' από κει βγαίνει ο ήλιος, κι' όσοι ανθρώποι γεννιούνται στην Ανατολή, είναι βλογημένοι, Ελληνες και Τούρκοι.

Φώτης Κόντογλου


Είπαμε ΧΟ δεν είμαι, ωστόσο σκέφτομαι πόσο με συγκινεί η θρησκευτική τέχνη, ακόμα και όταν είναι μοντέρνα. Ας μην μιλήσω πάλι γιά το δέος που μπορείς να νοιώσεις μέσα σ' ένα εκκλησάκι μόνος σου χωρίς λειτουργία και παπάδες. Καθαρό συναίσθημα μακριά απ' τα ανθρώπινα που είναι τόσο συνυφασμένα με τα παγκάρια και τα συμφέροντα.
Είναι οι άνθρωποι που πάντα θα λερώνουν το κάθε τι.